IJzertekort? Herken de 13 symptomen

Ijzergebrek en voeding

IJzertekort? Wanneer er in ons lichaam niet genoeg ijzer aanwezig is spreken we van een ijzergebrek. Een ijzertekort is een van de meest voorkomende voedingstekorten en de belangrijkste oorzaak van bloedarmoede. Dit kan verschillende problemen met zich mee brengen. Een ijzertekort zorgt ervoor dat je minder rode bloedcellen aanmaakt, waardoor zuurstof minder goed door het lichaam gepompt kan worden. Het gevolg is dat jouw spieren, weefsel, organen en brein minder zuurstof zullen ontvangen, met als gevolg dat ze slechter gaan functioneren. Een ijzertekort kan worden veroorzaakt doordat je niet genoeg ijzer inneemt door jouw voedingspatroon of omdat je op dieet bent. Maar je kan ook een tekort aan ijzer krijgen wanneer je veel bloed verliest tijden een menstruatie of interne bloedingen. Vrouwen die in verwachting zijn hebben doorgaans een hogere behoefte aan ijzer.

Een ijzergebrek kan dus jouw gezondheid aantasten met allerlei nare gevolgen. De tekenen en symptomen van ijzergebrek variëren, afhankelijk van de ernst van de bloedarmoede, de snelheid waarmee het zich ontwikkelt, je leeftijd en huidige staat van je gezondheid. Een ijzertekort kan in alle leeftijdscategorieën voorkomen. Vrouwen en opgroeiende kinderen vormen echter wel een belangrijke risicogroep. In dit artikel lees je de 13 vaakst voorkomende symptomen van een ijzergebrek. Herken jij deze symptomen bij jezelf? Dan kan je dit bij de huisarts bespreken en een bloedtest laten doen.

ijzertekort: oorzaken en symptomen

IJzertekort: 10 symptomen en kenmerken 

1. Kortademigheid bij inspanning

De rode bloedcellen in ons lichaam maken hemoglobine aan, een eiwit dat helpt de rode bloedcellen in staat om zuurstof in het lichaam rond te brengen. Wanneer je een gebrek hebt aan ijzer zal jouw zuurstofniveau laag zijn. Hierdoor krijgen de spieren niet genoeg zuurstof krijgen om de normale taken uit te voeren, zoals wandelen, traplopen, fietsen etc. Het gevolg hiervan is dat jouw ademhaling sneller wordt en je kortademigheid ervaart. Dit komt doordat jouw lichaam meer zuurstof probeert binnen te krijgen. Wanneer je dus snel buiten adem bent kan dit een symptoom zijn van ijzergebrek, waarbij normale dagelijkse taken en lichte beweging opeens meer zuurstof van jou vragen.

2. Hogere vermoeidheid

Een van de vaakst voorkomende symptomen van ijzergebrek is een gevoel van vermoeidheid die heviger is dan gebruikelijk. Zoals hierboven al besproken heeft het lichaam een lager hemoglobine niveau wanneer er sprake is van een ijzergebrek. Jouw spieren en weefsels krijgen minder zuurstof binnen waardoor ze minder efficiënt kunnen werken door gebrek aan energie. Jouw hart maakt ondertussen overuren, omdat er meer zuurstofrijk bloed door het lichaam gepompt moet worden. Dit kan er toe lijden dat je je erg moe gaat voelen. Veel mensen met ijzergebrek ervaren echter hiernaast ook nog symptomen zoals een laag energieniveau, prikkelbaarheid, neerslachtigheid, verminderde concentratie en slechte arbeidsproductiviteit. Vermoeidheid en uitputting hoeven alleen niet specifiek een teken te zijn van een ijzertekort, het kan bijvoorbeeld ook een tekort aan magnesium aanduiden.

3. Hartkloppingen

Door het gebrek aan hemoglobine moet jouw hart veel harder werken om alle spieren, weefsel en organen te voorzien van zuurstof. Een ijzertekort kan lijden tot hartkloppingen, onregelmatige hartslagen, vlinderslagen of een andere manier van abnormaal slaan van het hart. Indien je een echte pechvogel bent kan dit in extreme gevallen kan het leiden tot een vergroot hart, hartruis of hartfalen. Wees gerust, hiervoor moet je wel al heel lang aan een ijzergebrek leiden voordat deze klachten zich voordoen.

4. Bleekheid van de huid

Een ander veelvoorkomend teken van een ijzertekort is een bleke huid. Wanneer jouw lichaam minder rode bloedcellen produceert, zal zich dit terug laten zien in de reflectie van de huis. Een gezonde rode gloed wordt immers veroorzaakt door ons rode bloed en wanneer deze door een gebrek aan ijzer minder rood is zal dit ook minder door huid heenschijnen.Ijzertekort: onderoorgleden controleren

Deze bleekheid van de huis kan over het gehele lichaam voorkomen, of zich concentreren op één specifieke plek. Voorbeelden zijn de binnenkant van de lippen of de onderste oogleden, het gezicht, de nagels en ook het tandvlees. Wanneer je naar de huisarts gaat zijn dit de eerste plekken die hij of zij zal controleren om te zien of er een ijzertekort is. Als er een vermoeden is dan je last hebt van een gebrek aan ijzer dan zal er een bloedtest gedaan moeten worden om dit te bevestigen.

6. Droge huid en beschadigde haren 

Wanneer er minder ijzer in jouw bloed aanwezig is kan je last krijgen van droog en beschadigt haar. Ook de huid kan er droger en doffer door worden. De oorzaak hiervan is ook weer terug te leiden naar het gebrek aan zuurstof. Jouw lichaam zal de beperkte hoeveelheid zuurstof naar de belangrijkste plekken sturen, zoals de organen en andere cruciale lichaamsweefsels. Doordat er minder zuurstof in jouw haren en huid komt, kunnen deze beschadig raken en droog aanvoelen. Wanneer je een ernstig ijzertekort hebt kan dit lijden tot haaruitval, waarbij je hele plukken haar kan verliezen. Maar raak niet direct in paniek als je een haar in het doucheputje vindt, want je verliest op een gemiddelde dag ruim 100 hoofdharen.


7. Duizeligheid en hoofdpijn

Een gebrek aan ijzer kan gepaard gaan met een licht gevoel in het hoofd of duizeligheid. Deze symptomen gaan vaak ook gepaard met hoofdpijn omdat er niet genoeg zuurstof bij de hersenen komt. Het gevolg is dat de bloedvaten in het brein kunnen gaan opzwellen, wat druk in het hoofd creëert en hoofdpijn kan veroorzaken. Je kan ook last hebben van het zien van zwarte of witte vlekken voor de ogen, of de neiging hebben om flauw te vallen. Als je plots opstaat uit een zithouding kan het plots donker worden voor je ogen. Deze symptomen komen minder vaak voor dan de tekenen die ik hiervoor benoemde en hoofdpijn kan natuurlijk ook een hele andere oorzaak hebben. Toch is het verstandig om het met jouw huisarts te bespreken als je vak last hebt van duizeligheid in combinatie met hoofdpijn.

8. Rusteloze-benen syndroom (RBS)

Een ijzertekort wordt vaak verband gebracht met het rusteloze-benensyndroom (RBS). Mensen met RBS hebben vaak de behoefte om hun benen te bewegen terwijl ze liggen of zitten. Het veroorzaakt soms ook onplezierige en vreemde kriebelige of jeukende gevoelens in de voeten en benen. Meestal is het ’s nachts erger, waardoor veel mensen die aan RBS lijden moeite hebben voldoende slaap te krijgen. Hoewel men nog niet helemaal begrijpt wat de oorzaak is van het rusteloze-benensyndroom, blijkt uit onderzoek dat een kwart van de mensen die hier aan lijdt ook een ijzergebrek heeft. Hoe groter het tekort aan ijzer in het lichaam, hoe erger de symptomen van RBS doorgaans zijn.

9. Gezwollen en pijnlijke tong en mond

Zoals al eerder besproken zorgt een gebrek aan ijzer ervoor dat je een minder rode bloedcellen krijgt en een laag hemoglobine gehalte. De tong kan hierdoor een stuk bleker zijn dan normaal. Een ander eiwit dat voortkomt uit de rode bloedcellen in myoglobine. Dit eiwit ondersteunt de spieren in jouw lichaam, waaronder ook de tong. Wanneer een tekort aan myoglobine ontstaat  kan dit ervoor zorgen dat de tong pijnlijk, glad en gezwollen raakt. IJzergebrek kan ook zorgen voor een droge mond, zweertjes in de mond of pijnlijke rode scheurtjes in de mondhoeken.

10. Koude handen en voeten

Doordat jouw lichaam het meeste zuurstof naar de vitale functies toestuurt, komt er minder bloed in de handen en voeten terecht. Vooral als je doorgaans al last hebt van koude handen en of voeten kan dit extra vervelend zijn. Vrouwen hebben over het algemeen vaker last van koude handen en voeten dan mannen.

11. Broze nagels en kromme lepeltjes nagelsIjzertekort broze nagels

Iets dat een stuk minder vaak voorkomt is dat men door een ijzertekort last krijgt van lepelvormige vingernagels. Deze aandoening heet koilynchia en begint vaak met nagels de brozer worden en gaan scheuren of breken. Na een langere periode zal de nagel krom gaan trekken, waarbij in het midden van de nagel deuken ontstaan en de randen verhoogd zijn zodat hij eruit ziet als een lepeltje. Dit is echter een tamelijk zeldzame bijwerking, die meestal maar in een op de zeven gevallen van ijzergebreksanemie voorkomt.

12. Sneller oplopen van infecties

IJzer draagt bij aan een normale werking van het afweersysteem. Het helpt dus om schadelijke stoffen in het lichaam af te breken. Een ijzergebrek kan het makkelijker maken voor bacteriën om het lichaam binnen te dringen en ziekten te veroorzaken. Wanneer je een ijzertekort hebt, raak je hierdoor gevoeliger voor infecties en virussen. De kans op chronische infecties is dan ook aanwezig.

13. Gevolgen ijzertekort bij kinderen en zwangerschap

Alle kinderen hebben hebben voldoende ijzer nodig om hun denkvermogen en spiercoördinatie te ontwikkelen. Wanneer er een gebrek aan ijzer in het lichaam is kan dit bij kinderen leiden tot een minder goed functionerend geheugen en verstoord leergedrag veroorzaken.

Bij vrouwen die net in verwachting zijn, kan een ijzertekort leiden tot een kortere zwangerschapsduur. In het eerste trimester van de zwangerschap wordt er altijd een bloedtest gedaan om te zien of er genoeg vitamines en mineralen bij de zwangere vrouw in haar lichaam aanwezig is. Mocht dit niet zo zijn dan kan er geadviseerd worden om een supplement voor zwangere vrouwen te nemen en meer te eten volgens de schijf van vijf.

Wanneer je denkt een ijzertekort te hebben

Ga naar de huisarts

Wanneer  je denkt dat je een gebrek hebt aan ijzer is het verstandig om dit met jouw huisarts te bespreken. Een simpele bloedtest kan uitwijzen of je wel of geen bloedarmoede hebt door ijzergebrek. Zodra dit officieel is bevestigd kan je ervoor zorgen dat je meer ijzer binnenkrijgt. Dit kan je doen door jouw voedingspatroon aan te passen en/of supplementen te nemen. Na een paar weken zal je merken dat het hemoglobinegehalte tot een normale waarde herstelt en de klachten vanzelf verminderen.

IJzersupplementen

IJzer wordt het beste door het lichaam opgenomen in combinatie met vitamine C. Je kan daarom het supplement het beste nemen bij een maaltijd met fruit of groente. Er zijn verschillende supplement merken op de markt verkrijgbaar. Vaak gaat het om tabletten, maar je kan ijzer ook als druppelvorm verkrijgen. Dit kan je dan weer toevoegen aan de yoghurt, smoothie of andere drank. Het voedingscentrum raad vrouwen tussen de 19 en 50 jaar oud dagelijks 15 milligram ijzer tot zich te nemen.
Na de 50 jaar is de ADH 9 milligram per dag. Voor mannen boven de 19 jaar oud is het ADH ook 9 milligram per dag.

Wanneer je ijzersupplementen wilt slikken, neem dan niet meer dan eenmaal de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid. De Europese Voedsel Autoriteit EFSA heeft geen bovengrens afgeleid voor ijzer. Het Scandinavische Nordic Council hanteert voor volwassenen een aanvaardbare bovengrens van 25 milligram ijzer per dag uit voeding en supplementen. Het Amerikaanse Institute of Medicine 45 milligram per dag. Het is vrijwel onmogelijk om via de voeding te veel ijzer binnen te krijgen.

Eet ijzerrijke voeding

Wanneer uit de bloedtest blijkt dat je een ijzertekort hebt, is het belangrijk om jouw voedingspatroon aan te passen. IJzer zit in verschillende voedingsmiddelen. Er zit niet overal evenveel in, dus het is nodig om gevarieerd te eten. Voedsel dat rijk is aan ijzer is onder andere:

    Donkere bladgroente zoals boerenkool en spinazie (denk maar aan Popeye)
    Zaden en noten
    Erwten, bonen en andere peulvruchten
    Gedroogd fruit zoals rozijnen en abrikozen
    Volkoren graanproducten
    Appelstroop
    Eigeel
    Tahin (sesampasta)
    Kant-en-klare vleesvervangers
    Rood vlees en gevogelte

Eet rood vlees wel met mate (max 3 keer in de week) omdat het anders een verhoogd risico op kanker geeft.

Ijzergebrek en voeding

 

 

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *